رژى بلاشر ( مترجم : محمود راميار )

11

در آستانه قرآن ( فارسى )

تدوين نص در دورانى نزديك به بيست سال رسالت ، ظاهرا طبيعت پديده‌هاى جسمى و روحى كه بهنگام نزول وحى بر محمد ( ص ) دست مىداده ، بايد دستخوش تغيير محسوسى گشته باشد . ولى با وجود اين ، يك حقيقت همچنان پايدار مانده است : پيامبر اسلام اين كلام آسمانى را بوسيلهء پيكى الهى كه بعد بنام جبرئيل ملك مقرّب شناخته شد ، دريافت مىداشت . بنابراين ، براى اينكه بدانيم نصّ قرآنى مورد قبول مسلمانان چگونه تدوين شده ، بايد بدانيم كه اين وحى شفاهى در چه شرايطى « ضمانت كتابت » يافته ، و براى تثبيت قطعى متن قرآنى ، چه مشكلاتى وجود داشته و از بين بردن چه معضلاتى ضرور بوده است . اگر بجز قرآن مجيد مدرك ديگرى در اختيار نداشتيم ، اميدمان در راه تعيين شرايط جمع‌آورى اين كتابى كه ما آن را « نص » مىناميم از بين مىرفت و از بركت وجود اين نوع اسناد است كه امروز نوشتن تاريخ اين كتاب بهتر امكان‌پذير است . با وجود همهء اين تلاشها ، بايد اذعان داشت كه هنوز نكات فراوانى در تاريخ قرآن همچنان مبهم و مرموز ، و از بسيارى جهات دور از دسترس باقى مانده است . البته اين واقعيت بيشتر معلول خصلت مداركى است كه در اختيار ماست و ما مجموعهء آن را بطور كلى « سنت » نام مىدهيم .